• Trang chủ
• Duoc-dien
• Bảng chuẩn hóa thuật ngữ Trung – Anh – Việt ngành Dược: Dược điển, bào chế rắn và dược phân tích

Bảng chuẩn hóa thuật ngữ Trung – Anh – Việt ngành Dược: Dược điển, bào chế rắn và dược phân tích

12/06/2026

Admin

Bảng chuẩn hóa thuật ngữ Trung – Anh – Việt ngành Dược: Dược điển, bào chế rắn và dược phân tích

SEO description: Bảng thuật ngữ Trung – Anh – Việt chuẩn hóa cho dược điển, viên nang, dạng bào chế rắn, kiểm nghiệm thuốc, tạp chất, xử lý mẫu và thẩm định phương pháp phân tích.

Bài viết này tổng hợp và chuẩn hóa hai nhóm thuật ngữ: (1) thuật ngữ dược điển, dạng bào chế rắn, viên nang và chỉ tiêu chất lượng; (2) thuật ngữ dược phân tích, kiểm nghiệm, tạp chất, xử lý mẫu và thẩm định phương pháp phân tích. Bảng được biên tập theo hướng dùng được cho bài viết web, đào tạo QA/QC, dịch thuật hồ sơ CMC và xây dựng glossary nội bộ.

Nguyên tắc chuẩn hóa

• Ưu tiên thuật ngữ dùng trong dược điển, ICH, CMC, QA/QC và regulatory affairs.
• Không dịch máy từng chữ; chọn bản tiếng Việt đúng văn phong ngành Dược.
• Với thuật ngữ có nhiều bản đúng, ghi bản ưu tiên và giải thích ngữ cảnh sử dụng.
• Đánh dấu rõ các lỗi chính tả, lỗi OCR và các bản dịch dễ gây hiểu sai.

Cơ sở tham chiếu chính

• NMPA: Announcement of the Pharmacopoeia of the People’s Republic of China 2025 Edition
• EDQM Standard Terms Database
• ICH Q2(R2): Validation of Analytical Procedures
• ICH Q6A: Specifications, Test Procedures and Acceptance Criteria
• Dược điển Việt Nam V: Thuốc nang, Capsulae

Bảng thuật ngữ chuẩn hóa

STT	Nhóm	中文	English chuẩn khuyến nghị	Tiếng Việt chuẩn ngành Dược	Đánh giá	Ghi chú chuyên môn
1	Phần 1 - Dạng bào chế rắn, viên nang và đặc tính giải phóng	固体制剂	solid preparations; solid dosage forms	chế phẩm rắn; dạng bào chế rắn	Chuẩn	“Solid preparations” hợp văn phong dược điển; “solid dosage forms” hợp CMC/quy định quốc tế.
2	Phần 1 - Dạng bào chế rắn, viên nang và đặc tính giải phóng	释放特性	release characteristics; release properties	đặc tính giải phóng; tính chất giải phóng	Chuẩn	Dùng cho mô tả đặc tính giải phóng dược chất.
3	Phần 1 - Dạng bào chế rắn, viên nang và đặc tính giải phóng	速释	immediate-release	giải phóng ngay	Nên sửa	Không nên dùng “fast-release” trong văn bản dược điển/CMC.
4	Phần 1 - Dạng bào chế rắn, viên nang và đặc tính giải phóng	缓释	sustained-release; prolonged-release; extended-release	giải phóng kéo dài; giải phóng duy trì	Nên chuẩn hóa theo vùng	ChP/US hay gặp sustained-/extended-release; EU hay dùng prolonged-release.
5	Phần 1 - Dạng bào chế rắn, viên nang và đặc tính giải phóng	控释	controlled-release	giải phóng có kiểm soát	Chuẩn	Dùng khi hệ bào chế kiểm soát tốc độ/động học giải phóng.
6	Phần 1 - Dạng bào chế rắn, viên nang và đặc tính giải phóng	迟释	delayed-release	giải phóng muộn; giải phóng trì hoãn	Chuẩn	Khi đứng trước danh từ nên có gạch nối: delayed-release capsules/tablets.
7	Phần 1 - Dạng bào chế rắn, viên nang và đặc tính giải phóng	肠溶胶囊	enteric capsules; enteric-coated capsules; gastro-resistant capsules	nang tan trong ruột; nang bao tan trong ruột	Nên chọn theo ngữ cảnh	“Enteric-coated” khi nhấn mạnh lớp bao; EU thường dùng “gastro-resistant”.
8	Phần 1 - Dạng bào chế rắn, viên nang và đặc tính giải phóng	硬胶囊	hard capsules	nang cứng	Chuẩn	Viết thường trong câu; viết hoa nếu là tiêu đề.
9	Phần 1 - Dạng bào chế rắn, viên nang và đặc tính giải phóng	软胶囊	soft capsules; soft-gel capsules	nang mềm	Chuẩn	“Soft capsules” là thuật ngữ dược điển; “soft-gel” phổ biến trong thương mại.
10	Phần 1 - Dạng bào chế rắn, viên nang và đặc tính giải phóng	空心胶囊	empty capsules	vỏ nang rỗng; nang rỗng	Nên sửa	“Hollow capsules” hiểu được nhưng không tự nhiên bằng “empty capsules”.
11	Phần 1 - Dạng bào chế rắn, viên nang và đặc tính giải phóng	通称为胶囊	commonly referred to as capsules	thường được gọi là nang	Nên sửa	“Usually known as capsules” không sai nhưng kém tự nhiên.
12	Phần 1 - Dạng bào chế rắn, viên nang và đặc tính giải phóng	规定的释放介质	specified release medium	môi trường giải phóng quy định	Chuẩn	Nếu nhiều môi trường: specified release media.
13	Phần 1 - Dạng bào chế rắn, viên nang và đặc tính giải phóng	充填	filled with; filling	được đóng đầy bằng; đóng nang; nạp đầy	Nên sửa	Không nên dịch là “enclosed”. Ví dụ: capsules filled with powders.
14	Phần 1 - Dạng bào chế rắn, viên nang và đặc tính giải phóng	粉末	powders	bột	Chuẩn	Trong liệt kê thành phần chứa trong viên nang nên dùng số nhiều tiếng Anh.
15	Phần 1 - Dạng bào chế rắn, viên nang và đặc tính giải phóng	颗粒	granules	cốm; hạt	Chuẩn	Không nên dùng “granule” nếu đang liệt kê dạng nguyên liệu trong capsule.
16	Phần 1 - Dạng bào chế rắn, viên nang và đặc tính giải phóng	小片	mini-tablets; minitablets	viên nén nhỏ; tiểu viên nén	Chuẩn	Cả hai cách viết đều gặp trong tài liệu kỹ thuật.
17	Phần 1 - Dạng bào chế rắn, viên nang và đặc tính giải phóng	小丸	pellets	pellet; tiểu hoàn; hạt pellet	Chuẩn	Trong bào chế hiện đại, 小丸 thường là pellets.
18	Phần 1 - Dạng bào chế rắn, viên nang và đặc tính giải phóng	普通小丸	plain pellets; ordinary pellets	pellet thường; tiểu hoàn thường	Nên sửa	Không nên dịch là “pill”; pill dễ gây nhầm với viên uống nói chung.
19	Phần 1 - Dạng bào chế rắn, viên nang và đặc tính giải phóng	半固体	semisolids; semisolid	bán rắn; thể bán rắn	Chuẩn	Nên dùng thống nhất “semisolid” không gạch nối.
20	Phần 1 - Dạng bào chế rắn, viên nang và đặc tính giải phóng	液体	liquids	chất lỏng; dạng lỏng	Chuẩn	Dùng số nhiều tiếng Anh khi liệt kê.
21	Phần 1 - Dạng bào chế rắn, viên nang và đặc tính giải phóng	溶液	solutions	dung dịch	Chuẩn	Dùng số nhiều tiếng Anh khi liệt kê.
22	Phần 1 - Dạng bào chế rắn, viên nang và đặc tính giải phóng	混悬液	suspensions	hỗn dịch	Chuẩn	Thuật ngữ chuẩn trong bào chế.
23	Phần 1 - Dạng bào chế rắn, viên nang và đặc tính giải phóng	乳状液	emulsions	nhũ tương	Chuẩn	Thuật ngữ chuẩn trong bào chế.
24	Phần 1 - Tá dược, cấu trúc bào chế và mô tả hình thức	稀释剂	diluent; diluents	tá dược pha loãng; tá dược độn	Chuẩn	Số ít/số nhiều tùy câu.
25	Phần 1 - Tá dược, cấu trúc bào chế và mô tả hình thức	混合均匀	uniformly mixed; mixed thoroughly	trộn đều; trộn đồng nhất	Chuẩn	“Uniformly mixed” hợp văn phong kỹ thuật hơn.
26	Phần 1 - Tá dược, cấu trúc bào chế và mô tả hình thức	适宜的	suitable; appropriate	thích hợp; phù hợp	Chuẩn	“Appropriate” thường dùng trong quy trình.
27	Phần 1 - Tá dược, cấu trúc bào chế và mô tả hình thức	加	add	thêm; cho thêm	Nên sửa	Trong công thức/quy trình, 加 là động từ “add”, không phải “and”.
28	Phần 1 - Tá dược, cấu trúc bào chế và mô tả hình thức	适量	an appropriate amount; a suitable quantity; q.s.	lượng thích hợp; vừa đủ	Nên sửa	“A quantity of” thiếu nghĩa “vừa đủ/thích hợp”.
29	Phần 1 - Tá dược, cấu trúc bào chế và mô tả hình thức	助流剂	glidants	tá dược trợ chảy	Sai/cần tránh	Không dịch là “lubricants”. 润滑剂 mới là lubricants.
30	Phần 1 - Tá dược, cấu trúc bào chế và mô tả hình thức	崩解剂	disintegrants; disintegrating agents	tá dược rã; chất gây rã	Chuẩn	“Disintegrants” ngắn và chuyên ngành hơn.
31	Phần 1 - Tá dược, cấu trúc bào chế và mô tả hình thức	包合物	inclusion complexes	phức bao; phức bao hàm	Chuẩn	Dùng cho phức bao hàm, ví dụ cyclodextrin inclusion complexes.
32	Phần 1 - Tá dược, cấu trúc bào chế và mô tả hình thức	固体分散体	solid dispersions	hệ phân tán rắn	Chuẩn	Dùng số nhiều nếu liệt kê nhiều hệ.
33	Phần 1 - Tá dược, cấu trúc bào chế và mô tả hình thức	微囊	microcapsules	vi nang	Chuẩn	Thuật ngữ chuẩn.
34	Phần 1 - Tá dược, cấu trúc bào chế và mô tả hình thức	微球	microspheres	vi cầu	Chuẩn	Thuật ngữ chuẩn.
35	Phần 1 - Tá dược, cấu trúc bào chế và mô tả hình thức	填充剂	fillers; filling agents	tá dược độn; chất độn	Chuẩn	Trong công thức rắn, filler đôi khi tương đương diluent.
36	Phần 1 - Tá dược, cấu trúc bào chế và mô tả hình thức	整洁	clean and smooth; neat	sạch, nhẵn; gọn sạch	Nên sửa	Nếu mô tả hình thức viên nang: clean and smooth.
37	Phần 1 - Tá dược, cấu trúc bào chế và mô tả hình thức	黏结	adhesion; sticking	bám dính; dính	Nên theo ngữ cảnh	Nếu nói lỗi sản xuất viên: sticking. Nếu nói hiện tượng bám dính: adhesion.
38	Phần 1 - Tá dược, cấu trúc bào chế và mô tả hình thức	异臭	foreign odor/odour; abnormal odor/odour	mùi lạ; mùi bất thường	Nên sửa	“Foreign odour” dùng được; “abnormal odour” tự nhiên hơn.
39	Phần 1 - Tá dược, cấu trúc bào chế và mô tả hình thức	包衣	coating; film coating	bao; bao phim; lớp bao	Nên sửa	Không nên dịch chung là “coated film”.
40	Phần 1 - Tá dược, cấu trúc bào chế và mô tả hình thức	内容物	contents	phần chứa bên trong; khối thuốc trong nang	Nên sửa	Với viên nang: capsule contents. Không nên dùng “content” số ít.
41	Phần 1 - Tá dược, cấu trúc bào chế và mô tả hình thức	变质	deterioration; degradation	biến chất; suy giảm chất lượng; phân hủy	Chuẩn	“Deterioration” hợp mô tả bảo quản; “degradation” hợp hóa học.
42	Phần 1 - Tá dược, cấu trúc bào chế và mô tả hình thức	造成	cause; result in	gây ra; dẫn đến	Chuẩn	“Result in” trang trọng hơn trong văn bản kỹ thuật.
43	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	符合	comply with; conform to; meet	phù hợp với; đáp ứng; tuân thủ	Chuẩn	“Comply with requirements” rất thường gặp trong dược điển.
44	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	除另有规定外	unless otherwise specified	trừ khi có quy định khác	Chuẩn	Cụm dược điển chuẩn.
45	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	活性成份 / 活性成分	active ingredient(s); active substance(s)	dược chất; thành phần hoạt chất	Chuẩn	Thành phần tiếng Trung chuẩn hiện nay thường viết 成分.
46	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	微生物限度	microbial limits	giới hạn vi sinh vật	Nên sửa	Nên dùng số nhiều tiếng Anh: limits.
47	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	释放度	drug release; release	độ giải phóng dược chất	Nên theo ngữ cảnh	Không dịch là dissolution nếu nguyên văn không phải 溶出度.
48	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	含量均匀度	content uniformity	độ đồng đều hàm lượng	Chuẩn	Thuật ngữ chuẩn.
49	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	检查	tests; examination	phép thử; kiểm tra; kiểm nghiệm	Nên theo ngữ cảnh	Trong tiêu đề monograph thường là “Tests”.
50	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	残留溶剂	residual solvents	dung môi tồn dư	Nên sửa	Không cần thêm “organic” nếu nguyên văn không có.
51	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	密封贮存	store in tightly closed containers	bảo quản trong bao bì kín; bảo quản kín	Nên sửa	Tự nhiên hơn “be preserved in tightly closed containers”.
52	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	不高于	not exceeding; not more than	không quá; không vượt quá	Chuẩn	Dùng cho giới hạn nhiệt độ, độ ẩm, hàm lượng tạp.
53	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	湿度	humidity	độ ẩm	Chuẩn	Nếu là độ ẩm mẫu: moisture/water content; nếu môi trường: humidity.
54	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	防止受潮、发霉、变质	protect from moisture, mould/mold growth and deterioration	tránh ẩm, nấm mốc và biến chất	Nên sửa	Câu gốc có lỗi lặp “防止止”; nên sửa thành 防止受潮.
55	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	半成品	intermediate product; semi-finished product; bulk product	bán thành phẩm; sản phẩm trung gian; bán thành phẩm chờ đóng gói	Nên sửa	Không nên dịch mặc định là “final bulk”.
56	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	成品	finished product; final product	thành phẩm	Chuẩn	“Finished product” thường dùng trong GMP/CMC.
57	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	生产及质量控制	manufacturing and quality control	sản xuất và kiểm soát chất lượng	Nên sửa	Không nên dùng “manufacture and specification control”.
58	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	应符合相关品种要求	shall comply with the requirements specified in the individual monograph	phải phù hợp với yêu cầu quy định trong chuyên luận riêng	Nên sửa	Nếu văn bản pháp quy, ưu tiên “shall comply”.
59	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	多组分	multi-component	đa thành phần	Nên sửa	“Complex ingredient” không phải lúc nào cũng đúng.
60	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	测定方法	determination method; assay method	phương pháp xác định; phương pháp định lượng	Chuẩn	Nếu là định lượng hoạt chất trong monograph: assay method.
61	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	必要时	if necessary; where necessary	khi cần thiết; nếu cần	Chuẩn	“Where necessary” hợp văn phong dược điển.
62	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	水分	water content; moisture	hàm lượng nước; độ ẩm	Nên sửa	Không nên dịch đơn giản là “water” trong chỉ tiêu kiểm nghiệm.
63	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	水分检查	water determination; determination of water	xác định nước; phép thử hàm lượng nước	Chuẩn	“Determination of Water” thường dùng làm tên phép thử/chương.
64	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	照水分测定法（通则0832）测定	Determine according to General Chapter <0832>, Determination of Water	xác định theo chuyên chương/phụ lục <0832> Xác định nước	Nên sửa	Câu mệnh lệnh dược điển nên dùng “Determine according to…”.
65	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	硬胶囊内容物为液体或半固体者不检查水分	Water determination is not required for hard capsules whose contents are liquids or semisolids	không yêu cầu xác định nước đối với nang cứng có phần chứa là chất lỏng hoặc bán rắn	Chuẩn hóa lại	Câu này nên giữ rõ “hard capsules” và “contents”.
66	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	装量差异	weight variation; fill weight variation	độ đồng đều khối lượng; chênh lệch khối lượng đóng nang	Chuẩn	Với capsule, “fill weight variation” rõ nghĩa hơn.
67	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	用小刷拭净	remove adhering powder with a small brush	dùng chổi nhỏ loại bỏ bột bám dính	Nên sửa	Tốt hơn “clean with a small brush” vì nói thao tác loại bột bám ngoài.
68	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	易挥发性溶剂	volatile solvents	dung môi dễ bay hơi	Chuẩn	Thuật ngữ chuẩn.
69	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	每粒装量与平均装量相比较……	The fill weight of each capsule is compared with the average fill weight...	so sánh khối lượng đóng của từng nang với khối lượng trung bình; không quá 2 đơn vị vượt giới hạn và không đơn vị nào vượt quá hai lần giới hạn	Nên sửa	Bản tóm tắt chuẩn hóa để dùng trong bài web; câu đầy đủ có thể đặt trong chuyên luận.
70	Phần 1 - Kiểm nghiệm, chỉ tiêu chất lượng và bảo quản	崩解时限	disintegration time limit; limit of disintegration	thời hạn rã; giới hạn thời gian rã	Sai chính tả cần sửa	Không viết “disintergration”. “Disintegration test” là phép thử, còn 崩解时限 là giới hạn thời gian.
71	Phần 1 - Nguồn gốc thành phần và vi sinh	植物	plant; plant-derived	thực vật; có nguồn gốc thực vật	Nên sửa	“Herb” chỉ phù hợp khi nói dược liệu/thảo mộc.
72	Phần 1 - Nguồn gốc thành phần và vi sinh	矿物质	minerals; mineral substances	khoáng vật; chất khoáng	Chuẩn	“Mineral substances” trang trọng hơn.
73	Phần 1 - Nguồn gốc thành phần và vi sinh	非单体成分	non-monomeric components; non-monomeric ingredients	thành phần không phải đơn chất/đơn thể; thành phần không đơn phân	Nên sửa	Không tự thêm “active” nếu nguyên văn không có 活性.
74	Phần 1 - Nguồn gốc thành phần và vi sinh	以动物、植物、矿物质来源的非单体成分制成的胶囊剂	Capsules prepared from non-monomeric components derived from animal, plant, or mineral sources	thuốc nang được bào chế từ các thành phần không đơn thể có nguồn gốc động vật, thực vật hoặc khoáng vật	Nên sửa	Bản này sát nghĩa hơn bản cũ.
75	Phần 1 - Nguồn gốc thành phần và vi sinh	限度标准	acceptance criteria	tiêu chí chấp nhận; giới hạn chấp nhận	Chuẩn	Thuật ngữ phù hợp với CMC/specifications.
76	Phần 1 - Nguồn gốc thành phần và vi sinh	非无菌产品微生物限度检查：微生物计数法（通则1105）	Microbiological Examination of Nonsterile Products: Microbial Enumeration Tests <1105>	kiểm tra giới hạn vi sinh vật của sản phẩm không vô khuẩn: phép thử đếm vi sinh vật <1105>	Chuẩn	Nên viết đúng hoa/thường theo tên chương.
77	Phần 1 - Nguồn gốc thành phần và vi sinh	控制菌检查法（通则1106）	Microbiological Examination of Nonsterile Products: Tests for Specified Microorganisms <1106>	kiểm tra vi sinh vật chỉ định <1106>	Nên sửa	Dùng “specified microorganisms”.
78	Phần 1 - Nguồn gốc thành phần và vi sinh	非无菌药品微生物限度标准（通则1107）	Microbiological Acceptance Criteria for Nonsterile Pharmaceutical Products <1107>	tiêu chuẩn/tiêu chí chấp nhận vi sinh vật đối với thuốc không vô khuẩn <1107>	Chuẩn hóa lại	Có thể dùng “Microbial Limits for Nonsterile Pharmaceutical Products” nếu muốn sát chữ Trung.
79	Phần 1 - Tên dược điển, pháp quy và cấu trúc chuyên luận	《中华人民共和国药典》	Pharmacopoeia of the People’s Republic of China	Dược điển nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa	Chuẩn	Có thể viết đầy đủ lần đầu.
80	Phần 1 - Tên dược điển, pháp quy và cấu trúc chuyên luận	《中国药典》	Chinese Pharmacopoeia; ChP	Dược điển Trung Quốc	Chuẩn	Sau lần đầu có thể viết tắt là ChP.
81	Phần 1 - Tên dược điển, pháp quy và cấu trúc chuyên luận	《中华人民共和国药品管理法》	Drug Administration Law of the People’s Republic of China	Luật Quản lý Dược phẩm của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa	Chuẩn	Viết hoa “the People’s Republic of China”.
82	Phần 1 - Tên dược điển, pháp quy và cấu trúc chuyên luận	停止使用	shall not be used; discontinue use	không được sử dụng; ngừng sử dụng	Chuẩn	Trong câu pháp quy dùng “shall not be used”.
83	Phần 1 - Tên dược điển, pháp quy và cấu trúc chuyên luận	一部	Volume I	Tập I; Quyển I	Chuẩn	Các phần: Volume I, II, III, IV.
84	Phần 1 - Tên dược điển, pháp quy và cấu trúc chuyên luận	执行	implement; comply with; enforce	thực hiện; tuân thủ; thi hành	Nên theo ngữ cảnh	“Implement” cho thực thi tiêu chuẩn; “comply with” cho tuân thủ.
85	Phần 1 - Tên dược điển, pháp quy và cấu trúc chuyên luận	通则	General Chapters; General Requirements	chuyên chương; quy định chung; phụ lục chung	Chuẩn	制剂通则 thường là General Requirements for Preparations.
86	Phần 1 - Tên dược điển, pháp quy và cấu trúc chuyên luận	指导原则	Guidelines	hướng dẫn; nguyên tắc hướng dẫn	Chuẩn	Nếu không bắt buộc pháp lý tuyệt đối có thể ghi “technical guidelines”.
87	Phần 1 - Tên dược điển, pháp quy và cấu trúc chuyên luận	生产工艺	manufacturing process	quy trình sản xuất; quy trình bào chế	Nên sửa	Không dùng “manufacture process”.
88	Phần 1 - Tên dược điển, pháp quy và cấu trúc chuyên luận	用途	uses; applications	công dụng; ứng dụng	Chuẩn	Trong monograph có thể dùng “Uses”.
89	Phần 1 - Tên dược điển, pháp quy và cấu trúc chuyên luận	药用辅料	pharmaceutical excipients	tá dược dùng trong dược phẩm; tá dược dược dụng	Chuẩn	Thuật ngữ chuẩn.
90	Phần 1 - Tên dược điển, pháp quy và cấu trúc chuyên luận	品种正文	individual monographs; monographs	chuyên luận riêng; chuyên luận	Chuẩn	“Individual monograph” rõ hơn khi nói yêu cầu riêng từng chuyên luận.
91	Phần 1 - Tên dược điển, pháp quy và cấu trúc chuyên luận	汉语拼音名	Hanyu Pinyin name	tên Hán ngữ bính âm; tên phiên âm Hán ngữ	Nên sửa	Không dịch là “Chinese phonetic alphabet”.
92	Phần 1 - Tên dược điển, pháp quy và cấu trúc chuyên luận	结构式	structural formula	công thức cấu tạo	Chuẩn	Thuật ngữ chuẩn.
93	Phần 1 - Tên dược điển, pháp quy và cấu trúc chuyên luận	分子式	molecular formula	công thức phân tử	Chuẩn	Thuật ngữ chuẩn.
94	Phần 1 - Tên dược điển, pháp quy và cấu trúc chuyên luận	分子量	molecular weight; relative molecular mass	khối lượng phân tử; phân tử lượng	Chuẩn	Dược điển có thể dùng relative molecular mass tùy hệ.
95	Phần 1 - Tên dược điển, pháp quy và cấu trúc chuyên luận	CAS编号	CAS Registry Number; CAS number	số đăng ký CAS; số CAS	Chuẩn	“CAS Registry Number” đầy đủ hơn.
96	Phần 1 - Tên dược điển, pháp quy và cấu trúc chuyên luận	制法	preparation; manufacturing method; method of preparation	phương pháp điều chế; phương pháp sản xuất	Nên sửa	Không chỉ là “production”.
97	Phần 1 - Tên dược điển, pháp quy và cấu trúc chuyên luận	含量测定	Assay	định lượng; phép định lượng hàm lượng	Nên sửa	Trong monograph dược điển, “Assay” là chuẩn hơn “content determination”.
98	Phần 1 - Tên dược điển, pháp quy và cấu trúc chuyên luận	类别	Category	nhóm; loại; phân loại	Sai chính tả cần sửa	Không viết “Catagory”.
99	Phần 1 - Tên dược điển, pháp quy và cấu trúc chuyên luận	标示	labelled/labeled; label claim; stated on the label	ghi nhãn; hàm lượng ghi trên nhãn; công bố trên nhãn	Nên theo ngữ cảnh	标示量 thường là labelled amount hoặc label claim.
100	Phần 1 - Tên dược điển, pháp quy và cấu trúc chuyên luận	附图、附表、附、注等	figures, tables, appendices, notes, etc.	hình, bảng, phụ lục, chú thích, v.v.	Nên sửa	Không dùng “annotation” ở đây.
101	Phần 1 - Tên dược điển, pháp quy và cấu trúc chuyên luận	命名原则	nomenclature principles	nguyên tắc danh pháp; nguyên tắc đặt tên	Chuẩn	“Nomenclature” dùng được nếu là tiêu đề ngắn.
102	Phần 1 - Mô tả cảm quan, độ tan và tính chất chung	臭	odor/odour	mùi	Nên sửa	臭 là odor/odour. “Taste” là 味.
103	Phần 1 - Mô tả cảm quan, độ tan và tính chất chung	溶解度	solubility	độ tan	Chuẩn	Thuật ngữ chuẩn.
104	Phần 1 - Mô tả cảm quan, độ tan và tính chất chung	物理常数	physical constants	hằng số vật lý	Chuẩn	Dùng cho relative density, melting point, refractive index…
105	Phần 1 - Mô tả cảm quan, độ tan và tính chất chung	一定程度上	to a certain extent	ở một mức độ nhất định	Nên sửa	Không dùng “at a certain degree”.
106	Phần 1 - Mô tả cảm quan, độ tan và tính chất chung	质量特性	quality attributes; quality characteristics	thuộc tính chất lượng; đặc tính chất lượng	Nên sửa	“Quality characters” không tự nhiên.
107	Phần 1 - Mô tả cảm quan, độ tan và tính chất chung	XX是XX	X is Y; X refers to Y	X là Y; X được hiểu là Y	Nên theo ngữ cảnh	Nếu định nghĩa thuật ngữ: “X refers to…”.
108	Phần 1 - Mô tả cảm quan, độ tan và tính chất chung	溶解性能	solubility behavior; solubility properties	đặc tính hòa tan; tính chất hòa tan	Nên sửa	Không nên dùng “solubility behaviors” dạng số nhiều.
109	Phần 1 - Mô tả cảm quan, độ tan và tính chất chung	精制	purification; refining	tinh chế; làm sạch	Chuẩn	Trong dược phẩm thường dùng “purification”.
110	Phần 1 - Mô tả cảm quan, độ tan và tính chất chung	可供参考	provided for reference; for reference only	chỉ để tham khảo; được cung cấp để tham khảo	Nên sửa	“Stated for reference” kém tự nhiên.
111	Phần 1 - Mô tả cảm quan, độ tan và tính chất chung	制备溶液	prepare a solution; preparation of solution	chuẩn bị dung dịch; pha chế dung dịch	Chuẩn	Chọn động từ hoặc danh từ theo câu.
112	Phần 1 - Mô tả cảm quan, độ tan và tính chất chung	溶质	solute	chất tan	Chuẩn	Thuật ngữ chuẩn.
113	Phần 1 - Mô tả cảm quan, độ tan và tính chất chung	溶剂	solvent	dung môi	Chuẩn	Thuật ngữ chuẩn.
114	Phần 1 - Mô tả cảm quan, độ tan và tính chất chung	极易溶解	very soluble	rất dễ tan	Chuẩn	Thuật ngữ độ tan dược điển.
115	Phần 1 - Mô tả cảm quan, độ tan và tính chất chung	易溶	freely soluble	dễ tan	Chuẩn	Thuật ngữ độ tan dược điển.
116	Phần 1 - Mô tả cảm quan, độ tan và tính chất chung	溶解	soluble	tan được; hòa tan	Chuẩn	Thuật ngữ độ tan dược điển.
117	Phần 1 - Mô tả cảm quan, độ tan và tính chất chung	略溶	sparingly soluble	hơi tan; ít tan	Chuẩn	Thuật ngữ độ tan dược điển.
118	Phần 1 - Mô tả cảm quan, độ tan và tính chất chung	微溶	slightly soluble	khó tan; tan rất ít	Chuẩn	Thuật ngữ độ tan dược điển.
119	Phần 1 - Mô tả cảm quan, độ tan và tính chất chung	极微溶解	very slightly soluble	rất khó tan	Chuẩn	Thuật ngữ độ tan dược điển.
120	Phần 1 - Mô tả cảm quan, độ tan và tính chất chung	几乎不溶或不溶	practically insoluble or insoluble	hầu như không tan hoặc không tan	Sai chính tả cần sửa	Không viết “practicla insoluble”.
121	Phần 1 - Mô tả cảm quan, độ tan và tính chất chung	试验法	test method; test procedure	phương pháp thử; quy trình thử	Nên sửa	“Test method” chuẩn hơn “testing method”.
122	Phần 1 - Mô tả cảm quan, độ tan và tính chất chung	研成细粉	finely powdered; pulverized to a fine powder	nghiền thành bột mịn	Chuẩn	“Finely powdered” ngắn và tự nhiên.
123	Phần 1 - Mô tả cảm quan, độ tan và tính chất chung	溶解情况	state of dissolution; solubility behavior	tình trạng hòa tan; mức độ hòa tan	Nên theo ngữ cảnh	Nếu mô tả quan sát: state of dissolution.
124	Phần 1 - Mô tả cảm quan, độ tan và tính chất chung	如无目视可见的溶质颗粒或液滴时，即视为完全溶解。	It is considered completely dissolved when no visible particles or droplets of the solute are observed.	được coi là hòa tan hoàn toàn khi không quan sát thấy bằng mắt thường các tiểu phân hoặc giọt của chất tan	Nên sửa	Bản này tự nhiên và rõ hơn.
125	Phần 1 - Mô tả cảm quan, độ tan và tính chất chung	评价质量的指标	criteria for quality evaluation; quality evaluation indicators	chỉ tiêu đánh giá chất lượng; tiêu chí đánh giá chất lượng	Nên sửa	“Criteria for appraisal and assessment of quality” quá dài.
126	Phần 1 - Hằng số vật lý, chỉ số hóa học và xác nhận cấu trúc	相对密度	relative density	tỷ trọng tương đối	Chuẩn	Thuật ngữ chuẩn.
127	Phần 1 - Hằng số vật lý, chỉ số hóa học và xác nhận cấu trúc	馏程	distillation range	khoảng chưng cất	Nên sửa	Không nên dùng “distilling range”.
128	Phần 1 - Hằng số vật lý, chỉ số hóa học và xác nhận cấu trúc	熔点	melting point; melting range	điểm nóng chảy; khoảng nóng chảy	Chuẩn	Chọn theo phép thử cụ thể.
129	Phần 1 - Hằng số vật lý, chỉ số hóa học và xác nhận cấu trúc	凝点	congealing point	điểm đông đặc	Chuẩn	Thuật ngữ dược điển.
130	Phần 1 - Hằng số vật lý, chỉ số hóa học và xác nhận cấu trúc	比旋度	specific optical rotation; specific rotation	năng suất quay cực riêng; độ quay cực riêng	Chuẩn	“Specific rotation” dùng phổ biến.
131	Phần 1 - Hằng số vật lý, chỉ số hóa học và xác nhận cấu trúc	折光率	refractive index	chỉ số khúc xạ	Chuẩn	Thuật ngữ chuẩn.
132	Phần 1 - Hằng số vật lý, chỉ số hóa học và xác nhận cấu trúc	黏度	viscosity	độ nhớt	Chuẩn	Thuật ngữ chuẩn.
133	Phần 1 - Hằng số vật lý, chỉ số hóa học và xác nhận cấu trúc	吸收系数	specific absorbance; absorptivity	độ hấp thụ riêng; hệ số hấp thụ	Chuẩn	Trong dược điển thường gặp “specific absorbance”.
134	Phần 1 - Hằng số vật lý, chỉ số hóa học và xác nhận cấu trúc	酸值	acid value	chỉ số acid	Chuẩn	Thuật ngữ chuẩn.
135	Phần 1 - Hằng số vật lý, chỉ số hóa học và xác nhận cấu trúc	羟值	hydroxyl value	chỉ số hydroxyl	Cần bổ sung	Thiếu trong bản cũ.
136	Phần 1 - Hằng số vật lý, chỉ số hóa học và xác nhận cấu trúc	碘值	iodine value	chỉ số iod	Chuẩn	Thuật ngữ chuẩn.
137	Phần 1 - Hằng số vật lý, chỉ số hóa học và xác nhận cấu trúc	过氧化值	peroxide value	chỉ số peroxid	Cần bổ sung	Thiếu trong bản cũ.
138	Phần 1 - Hằng số vật lý, chỉ số hóa học và xác nhận cấu trúc	皂化值	saponification value	chỉ số xà phòng hóa	Chuẩn	Thuật ngữ chuẩn.
139	Phần 1 - Hằng số vật lý, chỉ số hóa học và xác nhận cấu trúc	确证	confirmation	xác nhận; xác chứng	Chuẩn	Trong xác nhận cấu trúc: confirmation of chemical structure.
140	Phần 1 - Hằng số vật lý, chỉ số hóa học và xác nhận cấu trúc	鉴别项下规定的试验方法，系根据反映药用辅料某些物理、化学或生物学等特性所进行的试验，不完全代表对其化学结构的确证。	The test methods specified under Identification are based on tests reflecting certain physical, chemical, or biological characteristics of pharmaceutical excipients and are not intended to provide complete confirmation of their chemical structures.	các phương pháp thử quy định tại mục Định tính dựa trên những phép thử phản ánh một số đặc tính vật lý, hóa học hoặc sinh học của tá dược dược dụng, không nhằm xác nhận đầy đủ cấu trúc hóa học của chúng	Nên sửa	Bản này rõ, đúng ngữ pháp và hợp văn phong dược điển.
141	Phần 1 - Hằng số vật lý, chỉ số hóa học và xác nhận cấu trúc	理化性质	physicochemical properties	tính chất lý hóa	Nên sửa	Tự nhiên hơn “physical and chemical characteristics”.
142	Phần 1 - Hằng số vật lý, chỉ số hóa học và xác nhận cấu trúc	增修订有关项目	additions and revisions to relevant items; addition and revision of relevant items	bổ sung và sửa đổi các mục liên quan	Nên sửa	“Revising to the relevant items” sai ngữ pháp.
143	Phần 2 - Nhập môn dược phân tích, dược điển và hệ thống chất lượng	药物分析	pharmaceutical analysis; drug analysis	phân tích dược; phân tích thuốc	Chuẩn	“Pharmaceutical analysis” trang trọng và phù hợp hơn cho tiêu đề học thuật.
144	Phần 2 - Nhập môn dược phân tích, dược điển và hệ thống chất lượng	绪论	Introduction	mở đầu; nhập môn	Chuẩn	Dùng cho tên chương/phần mở đầu.
145	Phần 2 - Nhập môn dược phân tích, dược điển và hệ thống chất lượng	释药系统	drug delivery system, DDS	hệ đưa thuốc; hệ phân phối thuốc	Chuẩn	DDS là viết tắt phổ biến.
146	Phần 2 - Nhập môn dược phân tích, dược điển và hệ thống chất lượng	中国药典	Chinese Pharmacopoeia, ChP	Dược điển Trung Quốc	Chuẩn	Nên viết “Chinese Pharmacopoeia (ChP)” lần đầu.
147	Phần 2 - Nhập môn dược phân tích, dược điển và hệ thống chất lượng	美国药典	United States Pharmacopeia, USP	Dược điển Hoa Kỳ	Nên sửa	Không cần “The”; USP dùng “Pharmacopeia” theo chính tả Mỹ.
148	Phần 2 - Nhập môn dược phân tích, dược điển và hệ thống chất lượng	美国国家处方集	National Formulary, NF	Dược thư Quốc gia Hoa Kỳ; National Formulary	Chuẩn	Thường viết chung là USP–NF.
149	Phần 2 - Nhập môn dược phân tích, dược điển và hệ thống chất lượng	英国药典	British Pharmacopoeia, BP	Dược điển Anh	Chuẩn	Chính tả Anh: Pharmacopoeia.
150	Phần 2 - Nhập môn dược phân tích, dược điển và hệ thống chất lượng	欧洲药典	European Pharmacopoeia, Ph. Eur.	Dược điển châu Âu	Nên sửa	Viết chuẩn là “Ph. Eur.”, không nên viết “Ph.Eup”.
151	Phần 2 - Nhập môn dược phân tích, dược điển và hệ thống chất lượng	国际药典	International Pharmacopoeia, Ph. Int.	Dược điển Quốc tế	Nên sửa	Không nên ghi URL trong cột thuật ngữ; viết chuẩn “Ph. Int.”.
152	Phần 2 - Nhập môn dược phân tích, dược điển và hệ thống chất lượng	良好药品实验研究规范	Good Laboratory Practice, GLP	Thực hành tốt phòng thí nghiệm; Thực hành tốt nghiên cứu trong phòng thí nghiệm	Chuẩn hóa lại	Tiếng Trung thường tương ứng GLP; trong Việt Nam GLP thường dịch là Thực hành tốt phòng thí nghiệm.
153	Phần 2 - Nhập môn dược phân tích, dược điển và hệ thống chất lượng	良好药品生产规范	Good Manufacturing Practice, GMP	Thực hành tốt sản xuất thuốc	Sai/cần tránh	Không dùng “Good Manufacture Practice”. Chuẩn là “Good Manufacturing Practice”.
154	Phần 2 - Nhập môn dược phân tích, dược điển và hệ thống chất lượng	良好药品供应规范	Good Supply Practice, GSP	Thực hành tốt cung ứng thuốc; thực hành tốt phân phối/cung ứng thuốc	Chuẩn	Có thể dùng “Good Supply Practice” hoặc “Good Distribution/Supply Practice” tùy hệ quy định.
155	Phần 2 - Nhập môn dược phân tích, dược điển và hệ thống chất lượng	良好药品临床试验规范	Good Clinical Practice, GCP	Thực hành tốt thử thuốc trên lâm sàng; thực hành tốt thử nghiệm lâm sàng	Chuẩn	Thuật ngữ chuẩn trong nghiên cứu lâm sàng.
156	Phần 2 - Nhập môn dược phân tích, dược điển và hệ thống chất lượng	分析质量管理	analytical quality control, AQC; analytical quality management	kiểm soát chất lượng phân tích; quản lý chất lượng phân tích	Nên theo ngữ cảnh	“AQC” là analytical quality control; nếu nói hệ thống rộng hơn dùng analytical quality management.
157	Phần 2 - Nhập môn dược phân tích, dược điển và hệ thống chất lượng	质量标准	quality standard; specification	tiêu chuẩn chất lượng; tiêu chuẩn kỹ thuật	Nên theo ngữ cảnh	Trong hồ sơ CMC, specification gồm tests, procedures, acceptance criteria.
158	Phần 2 - Nhập môn dược phân tích, dược điển và hệ thống chất lượng	药品质量标准的制定	establishment of drug quality standards; development of specifications	xây dựng tiêu chuẩn chất lượng thuốc; phát triển tiêu chuẩn kỹ thuật	Chuẩn hóa lại	“Development of specifications” hợp regulatory/CMC hơn.
159	Phần 2 - Nhập môn dược phân tích, dược điển và hệ thống chất lượng	国际非专利药名	International Nonproprietary Name, INN	tên chung quốc tế; tên không sở hữu quốc tế	Nên sửa	Không dùng “International Names for Pharmaceutical Substances” làm bản chính.
160	Phần 2 - Nhập môn dược phân tích, dược điển và hệ thống chất lượng	国际理论和应用化学联合会	International Union of Pure and Applied Chemistry, IUPAC	Liên minh Quốc tế về Hóa học Thuần túy và Ứng dụng	Sai/cần sửa chữ Trung	中文 đúng là 国际纯粹与应用化学联合会; tiếng Anh IUPAC chuẩn.
161	Phần 2 - Nhập môn dược phân tích, dược điển và hệ thống chất lượng	有机化学命名原则	Nomenclature of Organic Chemistry	danh pháp hóa học hữu cơ	Chuẩn	Có thể ghi thêm “IUPAC nomenclature” tùy ngữ cảnh.
162	Phần 2 - Phép thử định tính / Identification tests	药物的鉴别试验	identification tests for drugs; identification tests	phép thử định tính thuốc; phép thử nhận dạng thuốc	Chuẩn	Trong monograph thường dùng tiêu đề “Identification”.
163	Phần 2 - Phép thử định tính / Identification tests	鉴别试验	identification test	phép thử định tính; phép thử nhận dạng	Chuẩn	Nếu là nhiều phép thử: identification tests.
164	Phần 2 - Phép thử định tính / Identification tests	一般鉴别试验	general identification tests	phép thử định tính chung	Chuẩn	Dùng cho phản ứng định tính chung.
165	Phần 2 - Phép thử định tính / Identification tests	专属鉴别试验	specific identification tests	phép thử định tính đặc hiệu	Chuẩn	“Specific” tốt hơn “special” trong ngữ cảnh phân tích.
166	Phần 2 - Phép thử định tính / Identification tests	灵敏度	sensitivity	độ nhạy	Chuẩn	Trong phân tích định tính/định lượng đều dùng được.
167	Phần 2 - Phép thử định tính / Identification tests	最低检出量	minimum detectable quantity; minimum detectable amount	lượng phát hiện tối thiểu	Chuẩn	Dùng khi biểu thị lượng nhỏ nhất có thể phát hiện.
168	Phần 2 - Phép thử định tính / Identification tests	最低检出浓度	minimum detectable concentration	nồng độ phát hiện tối thiểu	Chuẩn	Dùng khi biểu thị nồng độ nhỏ nhất có thể phát hiện.
169	Phần 2 - Phép thử định tính / Identification tests	确证	confirmation	xác nhận; xác chứng	Chuẩn	Trong xác nhận định tính có thể dùng “confirmation of identity”.
170	Phần 2 - Phép thử định tính / Identification tests	专属性	specificity	tính đặc hiệu; độ đặc hiệu	Chuẩn	Trong validation, specificity là khả năng đánh giá chất phân tích khi có tạp, sản phẩm phân hủy, nền mẫu.
171	Phần 2 - Phép thử định tính / Identification tests	选择性	selectivity	tính chọn lọc; độ chọn lọc	Chuẩn	Thường gần nghĩa với specificity; nên phân biệt theo định nghĩa trong guideline dùng cho bài viết.
172	Phần 2 - Kiểm tra tạp chất	药物的杂质检查	impurity testing of drugs; tests for impurities	kiểm tra tạp chất của thuốc; phép thử tạp chất	Chuẩn hóa lại	“Impurity testing” tự nhiên hơn khi nói quy trình chung.
173	Phần 2 - Kiểm tra tạp chất	杂质检查	impurity test; impurity testing	kiểm tra tạp chất; phép thử tạp chất	Chuẩn	“Impurity testing” tự nhiên hơn khi nói quy trình chung.
174	Phần 2 - Kiểm tra tạp chất	巯基醋酸	thioglycolic acid; mercaptoacetic acid	acid thioglycolic; acid mercaptoacetic	Nên sửa	“Thioglycolic acid” thông dụng hơn; mercaptoacetic acid là tên đồng nghĩa.
175	Phần 2 - Kiểm tra tạp chất	古蔡法	Gutzeit method; Gutzeit test	phương pháp Gutzeit; phép thử Gutzeit	Chuẩn hóa lại	Nên thêm “method/test”; dùng trong thử arsenic cổ điển.
176	Phần 2 - Kiểm tra tạp chất	二乙基二硫代氨基甲酸银	silver diethyldithiocarbamate	bạc diethyldithiocarbamat	Sai/cần tránh	Bản cũ sai chính tả và tách từ không chuẩn.
177	Phần 2 - Kiểm tra tạp chất	硫酸灰分	sulfated ash / sulphated ash	tro sulfat	Chuẩn	Dùng “sulfated” theo US; “sulphated” theo UK/Ph. Eur.
178	Phần 2 - Kiểm tra tạp chất	炽灼残渣	residue on ignition	cặn sau nung; cắn sau khi nung	Chuẩn	Thuật ngữ dược điển rất phổ biến.
179	Phần 2 - Kiểm tra tạp chất	热重分析法	thermogravimetric analysis, TGA	phân tích nhiệt trọng lượng; phân tích nhiệt khối lượng	Chuẩn	Viết tắt TGA chuẩn.
180	Phần 2 - Kiểm tra tạp chất	差示热分析法	differential thermal analysis, DTA	phân tích nhiệt vi sai	Chuẩn	Viết tắt DTA chuẩn.
181	Phần 2 - Kiểm tra tạp chất	差示扫描量热法	differential scanning calorimetry, DSC	phép đo nhiệt lượng quét vi sai	Chuẩn	Viết tắt DSC chuẩn.
182	Phần 2 - Kiểm tra tạp chất	碱性酒石酸铜试验	Fehling’s test; Fehling’s reagent test	phép thử Fehling; thử với thuốc thử Fehling	Nên sửa	Fehling’s reagent là thuốc thử; phép thử nên là Fehling’s test.
183	Phần 2 - Kiểm tra tạp chất	异红紫酸盐	isopurpurate	isopurpurat	Chuẩn	Có thể cần đối chiếu theo phản ứng cụ thể trong bài viết.
184	Phần 2 - Kiểm tra tạp chất	2,3-二氨基萘	2,3-diaminonaphthalene	2,3-diaminonaphthalen	Chuẩn	Tên hóa chất đúng.
185	Phần 2 - Kiểm tra tạp chất	4,5-苯并苯硒二唑	4,5-benzopiazselenol	4,5-benzopiazselenol	Cần kiểm tra theo cấu trúc	Thuật ngữ hiếm; nên đối chiếu CAS hoặc tên IUPAC nếu dùng chính thức.
186	Phần 2 - Kiểm tra tạp chất	砷盐检查法	arsenic limit test; test for arsenic	phép thử giới hạn arsen; kiểm tra arsen	Bổ sung nên có	Liên quan Gutzeit method và silver diethyldithiocarbamate.
187	Phần 2 - Kiểm tra tạp chất	重金属检查法	heavy metals limit test; test for heavy metals	phép thử giới hạn kim loại nặng	Bổ sung nên có	Dùng trong kiểm nghiệm dược điển cổ điển; hiện nhiều nơi chuyển sang elemental impurities.
188	Phần 2 - Kiểm tra tạp chất	元素杂质	elemental impurities	tạp chất nguyên tố	Bổ sung nên có	Thuật ngữ hiện đại theo ICH Q3D.
189	Phần 2 - Kiểm tra tạp chất	有关物质	related substances	tạp chất liên quan; chất liên quan	Bổ sung nên có	Thuật ngữ quan trọng trong monograph/API/drug product.
190	Phần 2 - Kiểm tra tạp chất	降解产物	degradation products	sản phẩm phân hủy	Bổ sung nên có	Nên thêm nếu làm glossary dược phân tích.
191	Phần 2 - Kiểm tra tạp chất	残留溶剂	residual solvents	dung môi tồn dư	Bổ sung nên có	Liên quan ICH Q3C; không cần thêm “organic” nếu nguyên văn không có.
192	Phần 2 - Xử lý mẫu trước phân tích	定量分析样品前处理	sample pretreatment for quantitative analysis; sample preparation	xử lý mẫu trước phân tích định lượng; chuẩn bị mẫu	Chuẩn hóa lại	“Sample preparation” thường dùng rộng rãi hơn trong phòng QC.
193	Phần 2 - Xử lý mẫu trước phân tích	测定方法的效能指标	performance characteristics of analytical methods; method performance characteristics	đặc tính hiệu năng của phương pháp phân tích; chỉ tiêu hiệu năng phương pháp	Nên sửa	Không nên dịch sát là “efficiency indicators”.
194	Phần 2 - Xử lý mẫu trước phân tích	汞齐化法	amalgamation method	phương pháp tạo hỗn hống	Chuẩn	Dùng trong xử lý mẫu/phản ứng phân tích.
195	Phần 2 - Xử lý mẫu trước phân tích	氧瓶燃烧法	oxygen flask combustion method	phương pháp đốt trong bình oxy	Chuẩn	Thuật ngữ chuẩn.
196	Phần 2 - Xử lý mẫu trước phân tích	葡萄糖醛酸甙	glucuronides	glucuronid; chất liên hợp glucuronid	Chuẩn	Chính tả hiện đại: glycoside/glycosides nếu nói chung; glucuronides dùng cho chất liên hợp.
197	Phần 2 - Xử lý mẫu trước phân tích	硫酸酯	sulfate conjugates; sulfates	sulfat; chất liên hợp sulfat	Nên theo ngữ cảnh	Trong chuyển hóa thuốc thường là “sulfate conjugates”.
198	Phần 2 - Xử lý mẫu trước phân tích	血浆	plasma	huyết tương	Chuẩn	Mẫu sinh học.
199	Phần 2 - Xử lý mẫu trước phân tích	血清	serum	huyết thanh	Chuẩn	Mẫu sinh học.
200	Phần 2 - Xử lý mẫu trước phân tích	全血	whole blood	máu toàn phần	Chuẩn	Mẫu sinh học.
201	Phần 2 - Xử lý mẫu trước phân tích	治疗药物浓度监测	therapeutic drug monitoring, TDM	theo dõi nồng độ thuốc điều trị	Chuẩn	Thuật ngữ chuẩn trong dược lâm sàng/phân tích sinh học.
202	Phần 2 - Xử lý mẫu trước phân tích	结合	bound	dạng liên kết; bị gắn kết	Chuẩn	Ví dụ: protein-bound drug.
203	Phần 2 - Xử lý mẫu trước phân tích	游离	free; unbound	dạng tự do; không gắn kết	Chuẩn	Trong TDM, “unbound” thường chính xác hơn khi nói thuốc tự do.
204	Phần 2 - Xử lý mẫu trước phân tích	缀合物	conjugate	chất liên hợp	Chuẩn	Nếu nhiều chất: conjugates.
205	Phần 2 - Xử lý mẫu trước phân tích	液-液提取法	liquid-liquid extraction, LLE	chiết lỏng-lỏng	Chuẩn	Viết LLE chuẩn.
206	Phần 2 - Xử lý mẫu trước phân tích	离子对试剂	ion-pair reagent	thuốc thử tạo cặp ion; chất tạo cặp ion	Nên sửa	Có gạch nối khi làm tính từ.
207	Phần 2 - Xử lý mẫu trước phân tích	离子对提取法	ion-pair extraction	chiết cặp ion	Nên sửa	“Ion-pair extraction method” cũng được nhưng dài.
208	Phần 2 - Xử lý mẫu trước phân tích	反离子	counterion	ion đối; ion đối điện	Nên sửa	Không dịch thiếu thành “counter”.
209	Phần 2 - Xử lý mẫu trước phân tích	液-固提取法	liquid-solid extraction, LSE	chiết lỏng-rắn	Chuẩn	Nên thêm dấu phẩy trước viết tắt.
210	Phần 2 - Xử lý mẫu trước phân tích	半自动样品制备系统	semi-automated sample preparation system	hệ thống chuẩn bị mẫu bán tự động	Sai/cần tránh	Bản cũ “advanced automated sample processor, AASP” không sát nghĩa 半自动.
211	Phần 2 - Xử lý mẫu trước phân tích	烷基化	alkylation	alkyl hóa	Nên sửa	Không dùng số nhiều “alkylations” nếu là tên phản ứng/quá trình.
212	Phần 2 - Xử lý mẫu trước phân tích	酰基化	acylation	acyl hóa	Nên sửa	Không dùng số nhiều “acylations” nếu là tên quá trình.
213	Phần 2 - Xử lý mẫu trước phân tích	硅烷化	silylation	silyl hóa	Nên sửa	Không dùng số nhiều “silylations” nếu là tên quá trình.
214	Phần 2 - Xử lý mẫu trước phân tích	衍生化	derivatization	dẫn xuất hóa	Bổ sung nên có	Thuật ngữ chung cho alkylation/acylation/silylation trong GC/HPLC.
215	Phần 2 - Xử lý mẫu trước phân tích	萃取回收率	extraction recovery	hiệu suất thu hồi chiết; độ thu hồi sau chiết	Bổ sung nên có	Quan trọng trong bioanalysis và sample preparation.
216	Phần 2 - Xử lý mẫu trước phân tích	基质效应	matrix effect	hiệu ứng nền mẫu	Bổ sung nên có	Thuật ngữ rất cần khi phân tích LC-MS/MS.
217	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	精密度	precision	độ chụm; độ chính xác lặp lại theo nghĩa thống kê	Chuẩn	Một trong các đặc tính validation chính.
218	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	标准差	standard deviation, SD	độ lệch chuẩn	Chuẩn	Không nên viết “SD orS”; dùng SD.
219	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	相对标准差	relative standard deviation, RSD	độ lệch chuẩn tương đối	Chuẩn	RSD thường biểu thị bằng %.
220	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	变异系数	coefficient of variation, CV	hệ số biến thiên	Chuẩn	CV gần tương đương RSD khi biểu thị theo %.
221	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	批内精密度	within-run precision; intra-run precision	độ chụm trong cùng lần chạy/cùng lô phân tích	Chuẩn	Dùng nhiều trong bioanalytical method validation.
222	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	日内精密度	within-day precision; intra-day precision	độ chụm trong ngày	Chuẩn	Không nên viết lẫn với within-run nếu quy trình phân biệt rõ batch/run/day.
223	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	批间精密度	between-run precision; inter-run precision	độ chụm giữa các lần chạy/lô phân tích	Chuẩn	Dùng khi so sánh giữa các analytical runs.
224	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	日间精密度	inter-day precision; between-day precision	độ chụm giữa các ngày	Nên sửa	Không nên viết “day to day precision” trong bảng chuẩn.
225	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	准确度	accuracy	độ đúng	Chuẩn	Thường đánh giá bằng recovery hoặc bias.
226	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	定量限	quantitation limit; limit of quantitation, LOQ	giới hạn định lượng	Chuẩn	ICH dùng “quantitation limit”; LOQ vẫn rất phổ biến.
227	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	检测限	detection limit; limit of detection, LOD	giới hạn phát hiện	Chuẩn	ICH dùng “detection limit”; LOD phổ biến trong lab.
228	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	选择性	selectivity	tính chọn lọc; độ chọn lọc	Chuẩn	Quan trọng với nền mẫu phức tạp.
229	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	专属性	specificity	tính đặc hiệu; độ đặc hiệu	Chuẩn	Specificity và selectivity có thể liên quan nhưng không nên dùng lẫn tùy tiện.
230	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	线性与范围	linearity and range	độ tuyến tính và khoảng áp dụng	Chuẩn	Thuật ngữ chuẩn trong validation.
231	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	重现性	reproducibility	độ tái lập	Nên sửa	Bản cũ ghi “ruggedness” là chưa chuẩn nếu dịch trực tiếp 重现性.
232	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	中间精密度	intermediate precision	độ chụm trung gian	Bổ sung nên có	Bao gồm biến thiên giữa ngày, người phân tích, thiết bị, phòng thí nghiệm nội bộ.
233	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	耐用性	robustness	độ bền vững của phương pháp	Chuẩn	Khả năng phương pháp không bị ảnh hưởng bởi thay đổi nhỏ có chủ đích.
234	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	稳健性	ruggedness; robustness	độ vững chắc; độ ổn định vận hành	Nên phân biệt	Ruggedness thường liên quan biến thiên điều kiện vận hành/lab; nhiều tài liệu hiện ưu tiên robustness.
235	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	散布图	scatter plot; scatter diagram	biểu đồ phân tán	Chuẩn	“Scatter plot” phổ biến hơn trong khoa học dữ liệu/phân tích.
236	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	回收率	recovery	độ thu hồi; tỷ lệ thu hồi	Bổ sung nên có	Chỉ tiêu quan trọng cho accuracy và sample preparation.
237	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	偏倚	bias	độ chệch; sai lệch hệ thống	Bổ sung nên có	Dùng trong đánh giá accuracy.
238	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	校准曲线	calibration curve	đường chuẩn; đường hiệu chuẩn	Bổ sung nên có	Cần cho định lượng.
239	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	标准曲线	standard curve	đường chuẩn	Bổ sung nên có	Gần nghĩa calibration curve; nên thống nhất theo ngữ cảnh.
240	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	工作范围	working range	khoảng làm việc	Bổ sung nên có	Dải nồng độ phương pháp được áp dụng tin cậy.
241	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	系统适用性	system suitability	tính phù hợp hệ thống; phép thử phù hợp hệ thống	Bổ sung nên có	Thuật ngữ cực kỳ quan trọng trong HPLC/GC dược điển.
242	Phần 2 - Thẩm định phương pháp và chỉ tiêu hiệu năng phân tích	荧光偏振免疫测定法	fluorescence polarization immunoassay, FPIA	miễn dịch đo phân cực huỳnh quang	Chuẩn	Viết đầy đủ lần đầu, sau đó dùng FPIA.
243	Phần 2 - Thuốc, thuốc thử và phản ứng thường gặp	巴比妥类药物	barbiturates; barbiturate drugs	nhóm barbiturat; thuốc barbiturat	Chuẩn	“Barbiturates” gọn và chuẩn.
244	Phần 2 - Thuốc, thuốc thử và phản ứng thường gặp	溴化十六烷基三甲基苄铵	cetyltrimethylbenzylammonium bromide, CTMAB	cetyltrimethylbenzylamoni bromid	Nên kiểm tra viết tắt	Bản cũ ghi CTMA; nên xác minh theo tài liệu gốc/nhãn thuốc thử.
245	Phần 2 - Thuốc, thuốc thử và phản ứng thường gặp	氯化四癸基二甲基苄铵	tetradecyldimethylbenzylammonium chloride	tetradecyldimethylbenzylamoni clorid	Sai/cần tránh	Bản cũ có lỗi chính tả.
246	Phần 2 - Thuốc, thuốc thử và phản ứng thường gặp	芳酸及其酯类药物	aromatic acids and their esters	acid thơm và các ester của chúng	Chuẩn	“Aromatic acids” phù hợp hơn trong tiêu đề.
247	Phần 2 - Thuốc, thuốc thử và phản ứng thường gặp	苯甲酸及其钠盐	benzoic acid and sodium benzoate	acid benzoic và natri benzoat	Chuẩn	Tên chuẩn.
248	Phần 2 - Thuốc, thuốc thử và phản ứng thường gặp	布美他尼	bumetanide	bumetanid	Chuẩn	Tên INN/USAN phổ biến.
249	Phần 2 - Thuốc, thuốc thử và phản ứng thường gặp	羟苯乙酯	ethyl parahydroxybenzoate; ethylparaben	ethyl parahydroxybenzoat; ethylparaben	Nên sửa	Bản cũ “ethylparoben” sai chính tả.
250	Phần 2 - Thuốc, thuốc thử và phản ứng thường gặp	丙磺舒	probenecid	probenecid	Chuẩn	Tên chuẩn.
251	Phần 2 - Thuốc, thuốc thử và phản ứng thường gặp	酚黄乙胺	etamsylate; ethamsylate	etamsylat; ethamsylat	Chuẩn	Có thể viết etamsylate/ethamsylate tùy nguồn; nên chọn một chuẩn.
252	Phần 2 - Thuốc, thuốc thử và phản ứng thường gặp	胺类药物	amine drugs; amine-containing drugs	thuốc nhóm amin; thuốc có nhóm amin	Chuẩn hóa lại	“Amine-containing drugs” rõ hơn về cấu trúc.
253	Phần 2 - Thuốc, thuốc thử và phản ứng thường gặp	杂环类药物	heterocyclic drugs	thuốc dị vòng; thuốc chứa vòng dị tố	Chuẩn	Thuật ngữ chuẩn.
254	Phần 2 - Thuốc, thuốc thử và phản ứng thường gặp	二硝基氯苯反应	dinitrochlorobenzene reaction; Vongerichten reaction	phản ứng dinitrochlorobenzen; phản ứng Vongerichten	Nên sửa	Nếu là phản ứng Vongerichten, ghi rõ tên phản ứng.
255	Phần 2 - Thuốc, thuốc thử và phản ứng thường gặp	戊烯二醛反应	glutaconic aldehyde reaction; König reaction	phản ứng glutaconic aldehyd; phản ứng König	Cần kiểm tra	Bản gốc có “K?nig” do lỗi mã hóa.
256	Phần 2 - Thuốc, thuốc thử và phản ứng thường gặp	生物碱类药物	alkaloid drugs; alkaloids	thuốc alcaloid; nhóm alcaloid	Chuẩn	“Alkaloids” đủ nếu nói nhóm chất.
257	Phần 2 - Thuốc, thuốc thử và phản ứng thường gặp	生物碱	alkaloids	alcaloid	Chuẩn	Thuật ngữ chuẩn trong dược liệu/hóa dược.
258	Phần 2 - Thuốc, thuốc thử và phản ứng thường gặp	阿片	opium	nhựa thuốc phiện; opium	Nên sửa	Không dùng “gum opium” làm bản chính trừ khi văn bản gốc chỉ rõ 阿片胶.
259	Phần 2 - Thuốc, thuốc thử và phản ứng thường gặp	扫尾剂	tailing-suppressing reagent; tailing reducer	chất giảm kéo đuôi pic; thuốc thử ức chế kéo đuôi	Nên sửa	“Tailing-suppressing reagent” rõ hơn.
260	Phần 2 - Thuốc, thuốc thử và phản ứng thường gặp	蒂巴因	thebaine	thebain	Chuẩn	Tên chuẩn.
261	Phần 2 - Thuốc, thuốc thử và phản ứng thường gặp	诺司卡品	noscapine	noscapin	Chuẩn	Tên chuẩn.
262	Phần 2 - Thuốc, thuốc thử và phản ứng thường gặp	竞争离子	competing ions	ion cạnh tranh	Chuẩn	Thuật ngữ chuẩn.
263	Phần 2 - Thuốc, thuốc thử và phản ứng thường gặp	亲脂性	lipophilicity	tính thân lipid; tính ưa lipid	Sai/cần tránh	Bản cũ “lipophicity” sai chính tả.
264	Phần 2 - Thuốc, thuốc thử và phản ứng thường gặp	拖尾因子	tailing factor	hệ số kéo đuôi	Chuẩn	Dùng trong sắc ký.
265	Phần 2 - Thuốc, thuốc thử và phản ứng thường gặp	金刚烷	adamantane	adamantan	Chuẩn	Tên chuẩn.

Các lỗi cần tránh nhất khi đăng web

1. Không dịch 速释 là fast-release; nên dùng immediate-release – giải phóng ngay.
2. Không dịch 助流剂 là lubricants; đúng là glidants – tá dược trợ chảy.
3. 含量测定 trong chuyên luận nên dịch là Assay – định lượng, không nên dùng máy móc “content determination”.
4. 空心胶囊 nên là empty capsules – vỏ nang rỗng/nang rỗng, không nên dùng “hollow capsules” trong tài liệu chính thức.
5. 崩解时限 là disintegration time limit – thời hạn rã/giới hạn thời gian rã, không phải chỉ là “disintegration test”.
6. Trong validation, 重现性 nên là reproducibility – độ tái lập; 耐用性 là robustness – độ bền vững của phương pháp.
7. Sửa các lỗi chính tả tiếng Anh thường gặp: Good Manufacturing Practice, Ph. Eur., silver diethyldithiocarbamate, ethylparaben, lipophilicity, disintegration, Category, practically insoluble.
8. Tiếng Việt nên dùng thuật ngữ ngành Dược như dược chất, tá dược, định lượng, độ đồng đều hàm lượng, dung môi tồn dư, tạp chất liên quan, giới hạn định lượng, giới hạn phát hiện, tính phù hợp hệ thống.

Kết luận

Bảng thuật ngữ này có thể dùng làm nền tảng cho glossary Trung – Anh – Việt trong các dự án dịch thuật dược điển, đào tạo QA/QC, xây dựng nội dung web chuyên ngành Dược hoặc chuẩn hóa thuật ngữ trong hồ sơ CMC. Khi dùng cho hồ sơ đăng ký chính thức, nên đối chiếu thêm với chuyên luận riêng, phụ lục dược điển áp dụng và quy định hiện hành tại thị trường mục tiêu.